เลี้ยงลูก

ให้นมพร้อมกันหรือทีละคน?

นมแม่หรือนมผง? และอื่น ๆ

ป้าจำได้ว่าให้นมลูกนี่เหนื่อยมากกกก เคยนึกว่า ฉันมีแค่แฝดสอง แม่อื่นที่มีแฝดสามขึ้นไปเขาทำกันอย่างไร?

ตั้งแต่ตอนท้องป้าเตรียมตัวไว้แล้ว ที่โรงพยาบาลมีสอนวิชาเลี้ยงลูกและให้นมลูก ป้าก็ไปลงทะเบียนไว้ แต่วันดีคืนดีต้องไปเช็คอิน นอนโรงพยาบาล แล้วก็นอนยาวจนคลอดก่อนกำหนด หลังคลอดก็วุ่นวายแทบไม่มีเวลาทำอะไรเลย อดเรียน ต้องเรียนรู้จากประสบการณ์จริง แก้ปัญหาเฉพาะหน้าไปแต่ละวันนะคะ ก่อนคลอดป้ามโนไว้สารพัด จะให้นมลูกยังไง อุ้มเขาท่าไหน และอื่น ๆ แต่พอเขามาให้เราเลี้ยงจริง ๆ มันวุ่นวายกว่าที่คิดเยอะ เพราะมีปัจจัยอื่น ๆ มาเกี่ยวข้องด้วย เช่น ความเหนื่อย ตารางเวลา ปริมาณน้ำนม สภาพร่างกาย และอีกมากมายที่ไม่ค่อยจะได้ดังใจค่ะ

คลอดก่อนกำหนด เมื่อไหร่น้ำนมจะมา?

ป้าคิดว่ากลไกในร่างกายมนุษย์เป็นสิ่งมหัศจรรย์ เพราะถึงแม้ป้าผ่าคลอดก่อนกำหนด และไม่เคยมีลูก เมื่อได้อุ้มลูก น้ำนมก็ไหลออกมาได้เอง

น้ำนมแรกของแม่ เรียกว่า คอลอสตรัม (Colostrum) มีคุณค่ามาก เขาเปรียบเสมือนทองคำเหลว (liquid gold) เลยนะคะ

น้ำนมคอลอสตรัม คือ น้ำนมแรกที่แม่ผลิตภายใน 72 ชั่วโมงแรกหลังการคลอด หรือน้ำนมที่ผลิตออกมาในช่วงสามถึงสี่วันแรกหลังคลอด สีออกเหลืองส้ม คุณหมอบอกว่ามีประโยชน์มาก มีภูมิต้านทานมาก ไม่ว่าจะคลอดโดยธรรมชาติหรือโดยการผ่าตัด ต่อมน้ำนมก็สามารถผลิตคอลอสตรัมนี้เอง หลังจากหมดคอลอสตรัมแล้ว น้ำนมก็จะเปลี่ยนเป็นสีอ่อนลงค่ะ

แม่คนไหนเพิ่งคลอด รีบอุ้มลูก ให้นมลูกด่วน คนไหนยังไม่คลอด อ่านแล้วก็เตรียมตัวไว้เลยค่ะ

อะไรแคลอรีสูงกกว่ากัน นมแม่หรือนมผง?

ป้าพบว่าให้นมแม่สะดวกกว่าใช้นมผงนะคะ ไม่ต้องเก็บล้างอะไรมากมาย แต่ป้าให้ทั้งสองชนิด และต่อมาเป็นสามชนิด…

เด็กพรีมี่เบบี้ หรือทารกคลอดก่อนกำหนด (Premature babies หรือ Preemies) ตัวเล็กมาก ต้องการแคลอรีและสารอาหารอื่นมากกว่าเด็กที่คลอดเมื่อครบกำหนด น้ำนมแม่มีประโยชน์จริงแต่คุณหมอบอกให้ป้าเสริมด้วยนมสำหรับทารกน้ำหนักน้อย นมชนิดนี้มีโปรตีน ไขมัน สารอาหาร และแคลอรีสูงกว่านมแม่และนมผงทั่วไป มีสองชนิดคือ

  • Preemie Formula มีทั้งเป็นน้ำนมและเป็นผงเพื่อผสมน้ำ
  • Human Milk Fortifier (HMF) เป็นผงหรือของเหลวสำหรับผสมกับน้ำนมแม่ เพื่อเสริมสารอาหาร

จนหลายเดือนผ่านไป เมื่อน้ำหนักและขนาดตัวเขาเริ่มเท่าเด็กปกติ จึงหยุดนมแคลอรีสูง เปลี่ยนเป็นกินนมแม่ ซึ่งป้าสลับด้วยนมผงชนิดธรรมดาค่ะ ไม่ได้คิดเหตุผลมากมาย เพียงแต่ชินแล้วกับการให้นมสลับไปมา รู้สึกสะดวกดีค่ะ

เด็กสองคน แบ่งเวลาอย่างไร?

เนื่องจากมีเด็กสองคน คุณหมอแนะนำให้มีตารางเวลาเคร่งครัด เพื่อให้แม่จัดการอะไร ๆ รอบตัวได้ง่ายขึ้น วิธีให้นมคือสลับระหว่างนมแม่กับนมผงค่ะ รอบนี้คนนึงกินนมแม่ อีกคนกินนมผง รอบต่อมาสลับกัน ซึ่งป้าก็พยายามจดใส่กระดาษเพราะไม่สามารถจำได้ แต่บางครั้งแม่ก็มีเหนื่อยมีง่วง อาจสลับผิดชนิดบ้าง หรือบางครั้งหยิบลูกผิด คนนึงได้กินสองรอบ อีกคนนึงอดสองรอบ แบบนี้ก็เป็นได้ค่ะ เช่น บางครั้งให้นมแล้วเขาไม่ยอมกิน ส่วนอีกคนก็งอแงอยู่นั่นแหละ แม่ก็ขัดใจนะคะ เอ๊ะทำไมคนนี้ไม่ยอมกิน อีกคนกินแล้วทำไมร้องอยู่ได้ ตัวก็ไม่ร้อน ไม่มีไข้ กว่าจะเอะใจ เอาเขามาสลับกัน (แม่ขอโทษ)

เด็กพรีมี่ต้องกินบ่อย ๆ ทุกสองชั่วโมง เพราะเขาตัวเล็ก กระเพาะเล็ก กินได้ครั้งละนิดเดียว ต่อให้เขาหลับก็ต้องปลุกขึ้นมากิน เพราะร่างกายเขาต้องการอาหารนะคะ และเนื่องจากเกิดก่อนกำหนด เขาดูดนม กลืน หายใจ และอื่น ๆ ยังไม่คล่อง เขาจะกินช้ามาก และอาจมีกรดไหลย้อนบ่อย ป้าพบว่าน้ำนมแม่ไม่ค่อยทำให้เขามีกรดไหลย้อน อันนี้เป็นอีกข้อที่นมแม่เหนือกว่านมผงนะคะ

การให้นมแต่ละรอบใช้เวลานานมาก เริ่มด้วยการเปลี่ยนผ้าอ้อม ถ้าเขาตื่นอยู่ก็โชคดี เพราะเขามักจะอารมณ์ดีที่มีคนมาพูดคุย ถูกเนื้อต้องตัวด้วย แต่ถ้าเขาหลับแล้วเราปลุกขึ้นมา ก็อาจมีงอแงบ้าง หลังจากนั้นจึงให้นม กว่าเขาจะอิ่มก็จะประมาณ 20 นาที หลังจากนั้นคืออุ้มพาดบ่าให้เขาเรอ ถ้าเขาง่วงเดี๋ยวเขาก็หลับ ถ้าไม่ง่วงเราก็ต้องกล่อมเขาหลับ ป้าจับเวลาดูแล้ว คนนึงจะใช้เวลาเกือบหนึ่งชั่วโมง ห้ามนานกว่านี้นะคะ เพราะอีกคนก็ต้องกินด้วย เมื่อครบสองคน ก็จวนสองชั่วโมงพอดี เริ่มสลับมาที่คนแรก และนี่เป็นข้อดีของการสลับระหว่างนมแม่กับนมผงนะคะ เพราะให้แม่ได้พักบ้าง แม่ยิ่งพักมาก กินอาหารมีประโยชน์ และอย่าขาดน้ำ ยิ่งมีน้ำนมเยอะค่ะ

ตอนนี้ใครท้องลูกแฝดอยู่ เมื่อยังไม่คลอดถ้านอนได้รีบนอน พักได้รีบพัก เพราะหลังคลอดจะไม่มีเวลาพัก ไม่ได้ออกไปไหน และไม่ค่อยได้ใส่เสื้อติดกระดุมนะคะ

ประสบการณ์บางอย่าง ต้องเคยมีจึงจะเข้าใจ

การให้นมผง เราสามารถผสมเท่าไหร่และเมื่อไหร่ก็ได้ แต่น้ำนมแม่เราบังคับความจุไม่ได้ และบอกไม่ได้ว่าวันไหนจะมีปริมาณเท่าไหร่ เวลาให้นมสลับข้างซ้ายขวา จึงขึ้นกับความรู้สึกของแม่เองว่าหมดหรือยัง

วันไหนน้ำนมมาก เมื่อลูกกินไม่หมด ยังรู้สึกว่ามีนมเหลืออยู่ ปั๊มออกมาใส่ถุงแช่แข็งไว้เท่านั้นค่ะ เก็บไว้ก็อึดอัดหน้าอก นมแม่แช่แข็งช่วยผ่อนงานแม่ได้มาก เพราะเราสามารถเอามาให้ผู้อื่นช่วยให้นมลูกได้

ในทางกลับกัน วันไหนน้ำนมน้อย หรือบางครั้งเขากินเยอะมาก ป้าก็เคยนึกเมื่อไหร่จะอิ่ม อยากให้เพลา ๆ บ้าง จะได้เก็บไว้ให้อีกคนนึงกินบ้างน่า

ให้นมพร้อมกันสองคนทำได้มั้ย?

ทำได้แน่นอนค่ะ ให้นมขวดพร้อมกันไม่ยาก ให้นมจากเต้าพร้อมกันทุลักทุเลพอสมควร แต่ก็ทำได้ค่ะ

ตอนเขาเกิดใหม่ ๆ ตัวเล็กมาก อ่อนแอมาก ยากที่สุด เพราะแม่เองก็มือใหม่ ต้องพยายามประคองเขา และเขาก็ดูดนมไม่เก่ง ป้าไม่ใช้เก้าอี้โยกเลย เพราะกลัวทำลูกหลุดมือ ถ้าไม่นอนด้วยกันบนเตียงใหญ่ ก็นอนบนพื้นทั้งสามคน

เวลาจะให้นมแม่พร้อมกัน แม่ต้องจัดที่นั่งของตัวเองให้สบาย ไม่ว่าจะนั่ง นอน หรือเอนหลังพิงอะไร เพราะนั่งแล้วอีกนานกว่าจะได้ลุก ป้าอุ้มเขาซ้ายคนขวาคน ใช้แขนคล้องหนีบตัวเขาไว้กึ่ง ๆ ประคองค่ะ ให้ก้นและขาเขาอยู่บนพื้น ยกลำตัวและหัวขึ้นมากินนมแม่ ขาเขาจะยื่นไปข้างหลังเรา และเขานอนหันหน้าตรงกับหน้าเรา คุยกันได้ และเราจะเห็นหน้าตาจมูกปาก ดูได้ว่าเขากินอยู่ หรือสำลักมั้ย หมอนที่เป็นตัว U มีประโยชน์มาก และหมอนอื่น ผ้าห่ม ผ้าเช็ดตัว เอามาช่วยรองหลัง แขนขา ตามสะดวกได้หมด นึกภาพกันเองนะคะ ท่านี้จะเรียกว่าท่าอุ้มลูกรักบี้ก็ไม่เชิง ป้าเล่นรักบี้ไม่เป็น ทุลักทุเลอยู่นาน แต่เมื่อเวลาผ่านไป เราคล่องขึ้น เขาแข็งแรงขึ้น ทุกอย่างก็ง่ายขึ้นค่ะ

สรุป

การให้นมลูกแฝด ไม่ง่าย แต่ก็ไม่ยากนะคะ จะให้นมแม่หรือนมผง ให้พร้อมกันหรือทีละคน และอื่น ๆ ทั้งหมดนี้ไม่มีถูกผิด แต่ละครอบครัวมีเหตุผลและความจำเป็นต่างกันไป ป้าเล่ามาเหมือนงานจะหนัก แต่นึกย้อนไปแล้ว ตอนที่เขาแบเบาะแบบนี้ วางตรงไหนก็อยู่ตรงนั้น เหนื่อยน้อยกว่าเมื่อเขาคลานเดินวิ่ง พ็อตตี้เทรนนิ่ง (Potty Training) X2 เยอะเลยค่ะ ไว้ป้าจะเล่าให้ฟังค่ะ