เลี้ยงลูก

ลูกไม่หายใจ ตอนที่ 1

เมื่อลูกอยู่ในห้องไอซียูทารกแรกเกิด (NICU – Neonatal Intensive Care Unit)

หมายเหตุ หากมีคำถามขอให้ปรึกษาแพทย์ สมัยนี้การแพทย์ก้าวหน้ามาก ป้าไม่ใช่หมอนะคะ เขียนบทความนี้เพื่อแบ่งปันประสบการณ์ หวังว่าจะมีประโยชน์กับผู้ที่อาจกำลังเจอเหตุการณ์เดียวกัน ป้าเล่าเรื่องนี้ในสามตอนคือ 1. ในห้องไอซียูทารกแรกเกิด 2. อาการหยุดหายใจ และ 3. เมื่อลูกกลับมาบ้าน ป้าขอเป็นกำลังใจให้ทุกท่านผ่านช่วงนี้ไปได้ด้วยดีค่ะ

มนุษย์ทุกคนต้องหายใจ ถ้าไม่หายใจนี่น่ากลัวมาก ทารกเริ่มหัดหายใจขณะอยู่ในท้องแม่ช่วงไตรมาสสุดท้ายก่อนคลอด ฝาแฝดสองคนขึ้นไปมักจะคลอดก่อนกำหนด และส่วนมากจะคลอดออกมาสู่โลกภายนอกก่อนที่ร่างกายจะพร้อม และก่อนที่เขาจะเรียนรู้และฝึกหายใจอย่างต่อเนื่องได้คล่อง

คุณหมอผ่าตัดคลอด (ceasarean section หรือ c-section) ให้ป้าเมื่ออายุครรภ์ 31-32 สัปดาห์ ก่อนหน้านั้นป้าต้องนอนนิ่ง ๆ ห้ามลุกจากเตียงเด็ดขาด เพื่อให้โอกาสลูกอยู่ในครรภ์จนถึงอย่างน้อย 32 สัปดาห์ ทำไมต้อง 32 สัปดาห์? ก็เพราะเป็นช่วงที่ปอดของเขาเริ่มพัฒนา สมองและระบบประสาทเริ่มสั่งการให้หัดหายใจและใช้งานปอด ถึงแม้ต้องคลอดก่อนกำหนด แต่ความปลอดภัยจะมีมากขึ้น คุณแม่ท่านใดที่ต้องนอนพักบนเตียง ทนต่อไปนะคะ ท่องไว้ เพื่อความปลอดภัยและเพื่อให้ลูกมีสุขภาพแข็งแรงเมื่อเขาคลอดออกมาแล้ว เขาจะต้องหายใจไปตลอดชีวิตข้างหน้านะคะ

ลูกของป้าแรกคลอดน้ำหนัก 3 ปอนด์ (ประมาณ 1300 กรัม) และไม่หายใจ คุณหมอแยกลูกไปอยู่ห้องไอซียูทารกแรกเกิด (NICU) ซึ่งมีไว้สำหรับทารกที่ยังไม่พร้อมจะออกไปใช้ชีวิตนอกท้องแม่ ทารกบางคนคุณหมอให้อยู่ที่นี่ไมีกี่ชั่วโมง ไม่กี่วัน แต่บางคนก็อยู่หลายวันหรือหลายสัปดาห์เลยค่ะ พ่อแม่หรือญาติเข้าไปเยี่ยมได้ แต่ต้องสุขภาพแข็งแรง ต้องล้างมือและสวมเสื้อคลุมของโรงพยาบาล จะได้ไม่นำเชื้อโรคเข้าไปในห้องนี้

ทารกคลอดก่อนกำหนด (Preemie หรือ พรีมี่) มักจะน้ำหนักน้อย ร่างกายยังไม่มีกล้ามเนื้อหรือไขมันเพียงพอ การปรับอุณหภูมิร่างกาย การหายใจ ระบบประสาทต่างๆ ยังไม่พร้อมต่อการมีชีวิตปกติ คุณหมอจะให้เด็กอยู่ในกล่องพลาสติคใสที่เรียกว่า incubator หรือ isolette ซึ่งปรับอุณหภูมิใกล้เคียงกับภายในร่างกายของแม่ ข้างกล่องมีช่องกลม ๆ สามารถเปิดให้ผู้ดูแลยื่นมือเข้าไปดูแล จะวัดอุณหภูมิ เปลี่ยนผ้าอ้อมก็ทำทางช่องนี้แหละค่ะ เด็กอ่อนเท่านี้สะอาดค่ะ ถ้าจำเป็นก็เปิดกล่องได้ หรือแม่จะเอาออกมาอุ้มก็ได้ แต่เขาอยู่ในนั้นอุ่นสบายดีแล้วค่ะ เวลาแม่อุ้มลูก หมอแนะนำให้ทำแบบจิงโจ้คือเนื้อแนบเนื้อ โดยอุ้มไว้กับอกแม่ข้างในเสื้อแล้วค่อยปิดเสื้อ ติดกระดุม ป้าจำได้ว่าเขาชอบนะคะ หลับสบายเลย หน้าตาอมยิ้มได้ด้วยค่ะ

NICU ที่ฝาแฝดของป้าอยู่แบ่งเป็นสามส่วน ด้านในสุดสำหรับทารกที่อ่อนมาก ตัวเล็กมาก ต้องมีการดูแลมาก ห้องส่วนนี้ค่อนข้างมืดและเงียบ ทารกทุกคนอยู่ในกล่องของตัวเอง มีหลอดอาหาร น้ำเกลือ ออกซิเจน และอื่น ๆ ต่าง ๆ กันไป ในความจริงบริเวณนั้นไม่ได้น่ากลัวหรอกค่ะ พยาบาลและคุณหมอยิ้มแย้มแจ่มใส ป้าคิดว่าเขาต้องการให้ทุกคนรู้สึกเป็นบวกเพราะน่าจะดีต่อจิตใจพ่อแม่และเด็ก ๆ ในนั้น ทารกก็มีหัวใจนะเออ! ที่เงียบและมืดเพื่อให้ทารกพักผ่อนเต็มที่ คล้ายกับจำลองสภาพในท้องแม่ที่ไม่มีแสงและเสียง ทารกทุกคนจะมีสายวัดการหายใจ การเต้นของหัวใจ และปริมาณออกซิเจนในร่างกาย โดยข้อมูลเหล่านี้จะแสดงบนหน้าจอข้าง ๆ หรือเหนือกล่องที่เขานอนอยู่ สายวัดนี้ไม่ทำให้เขาเจ็บนะคะ แค่แปะไว้บนผิวหนัง หน้าอก หรือนิ้วมือนิ้วเท้าเท่านั้น ถ้าคนไหนลืมหายใจสัญญานจะดังขึ้น และพยาบาลก็จะมาดูแลทันที

ส่วนถัดมาคือส่วนกลางสำหรับทารกเริ่มแข็งแรงขึ้นแต่ยังต้องการการดูแลใกล้ชิด ตอนนี้เขาไม่ต้องอยู่ในกล่องปิดแล้วค่ะ อยู่บนที่นอนซึ่งเป็นกล่องเปิดด้านบน ในห้องมีแสงสว่างมากขึ้นนิดหน่อย มีเสียงคนพูดคุยบ้าง และในห้องนี้จะอุ่นอยู่เสมอ ช่วงนี้คือเริ่มให้ทารกปรับตัวกับโลกที่มีแสงและเสียง ทารกในห้องนี้ไม่ค่อยมีสายน้ำเกลือ อาหาร หรือออกซิเจนแล้วค่ะ เพราะเขาหัดหายใจและดูดนมได้แล้ว แต่ยังมีสายวัดการหายใจ การเต้นของหัวใจ และปริมาณออกซิเจนในร่างกายอยู่ เพราะเขายังมีลืมหายใจบ้าง เป็นธรรมดานะคะ จะทำอะไรก็ต้องฝึกจนกว่าจะคล่อง บางคนอยู่ส่วนนี้ได้ไม่เท่าไหร่คุณหมอย้ายกลับไปส่วนแรกก็มีค่ะ

ส่วนสุดท้ายอยู่ด้านนอกสุด มีแสงสว่างและเสียงเหมือนห้องในโรงพยาบาลทั่วไป เพียงแต่เป็นห้องรวมที่มีแต่เตียงใส ๆ ขนาดเล็ก ๆ และทารกตัวเล็ก ๆ บริเวณนี้สำหรับทารกที่แข็งแรงและเตรียมตัวจะกลับบ้านได้แล้วค่ะ จะไม่เห็นสายระโยงระยางแล้ว ผู้ใหญ่พูดคุยได้ตามปกติ คุยเล่นกับทารกก็ได้แล้ว ตรงนี้คือที่เขาสอนป้าอาบน้ำ ดูแลลูก รวมไปถึงการใช้ที่นั่งบนรถและการดูแลอื่น ๆ ที่ต้องทำที่บ้าน เมื่อคุณหมอคิดว่าทั้งแม่และลูกพร้อมก็จะอนุญาตให้รับลูกกลับบ้านได้ค่ะ

ตอนหน้าป้าจะเล่าเกี่ยวกับการหยุดหายใจ (Apnea) นะคะ

Copyright.  All rights reserved.